120 lat Polskiej Macierzy Szkolnej!

Za udział w strajku szkolnym w roku 1905 na podstawie § 19, tj. z tzw. "wilczym biletem" wydalony został z Płockiego Gimnazjum Męskiego uczeń kl. VIII-ej Łebkowski Mieczysław, usiłujący w roli przedstawiciela od wszystkich uczestników manifestacji podać dyrektorowi petycję, którą nawet zaczął czytać. Następujący uczniowie tejże klasy zwolnieni zostają z punktu 18 § 11 za udział w manifestacji 6 lutego tj. jako wcześniej jeszcze otrzymali ostrzeżenie Rady Pedagogicznej za nieporządki wynikłe d. 6 marca 1902 r. pod czas wieczoru literacko-muzycznego, wydanego z racji uroczystości jubileuszowych M. W. Gogola: Tadeusz Aksamitowski, Chaim Blumsztejn, Kazimierz Wroński, Mieczysław Milewski, Władysław Rudowski; zwolnieni zostają za udział w manifestacji 6 lutego Ambrożewicz Stanisław, Bauer Teodor, Brona Juljan, Waśniewski Walenty, Wejs Romuald, Wysocki Zdzisław, Dabiński Ignacy, Karaskiewicz Stanisław, Malczewski Stanisław, Maruszewski Stanisław, Mossakowski Czesław, Ożarowski Zdzisław, Olszański Stefan, Olszewski Leon, Twarowski Konstanty, Tyczyński Tadeusz, Sztromayer Tadeusz, Jabłoński Włodzimierz, Jarzębski Stefan.

KL. Vll-a. Za bezpośredni i aktywny udział w manifestacji 6 lutego uwolnieni zostają według punktu 18 § 11: Kalinowski Bolesław jako jeden z czynnych podżegaczy (padstrekatielej) i w gimnazjum i w Szkole Miejskiej, Kwiatkowski Jerzy, Leśnobrodzki Stanisław, za podżeganie w Szkole Miejskiej, Konwerski Marjan, chodził do klas i (żądał by uczniowie klas młodszych przerwali lekcje. Zwolnieni zostają za udział w demonstracji według punktu 17 § 11: Bartel Alfred, Beński Ignacy, Błędowski Zygmunt, Dengel Leonard, Drewnowski Karol, Zakolski Franciszek, Zienkiewicz Eugenjusz, Kirsztejn Henryk, Kozarzewski Edmund, Lamparski Stanisław, Maciejewski Józef, Perkal Witosław, Romanowski Adam, Siemiątkowski Jan, Sójkowski Ludomir, Sztromayer Stefan.

KL, VI-ta. Zwolnieni zostają według punktu 18 § 11: Kobyliński Bolesław, krzyczał i żądał przerwania lekcji, Kowalewski Stefan, za podżeganie w Szkole Miejskiej. Zwolnieni zostają według punktu 17 § 11: za udział w manifestacji: Auerbach Leon, Wapniarski Juljan, Wejss Brunon, Wilhelm Bronisław, Wojtaszewski Jan, Golde Aleksander, Zwadło Bronisław, Kruszewski Jan, Lutyński Roman, Lutwiński Czesław, Margulies Cadek, Mogilski Bolesław, Nejman Jakób, Porczyński Stanisław, Stanczewski Zygmunt, Topoliński Władysław, Trelewicz Franciszek, Flejszer Ojzer, Frendler Izaak, Frendler Haman, Cwiertniewski Kazimierz, Janczewski Stefan, Gorzechowski Karol.

KL. V. Zwolnieni zostają według p. 18 § 11 Kwiatkowski Mieczysław za krzyki podżeganie w Szkole Miejskiej. Uwolnieni zostają według p. 17, § 11 za udział w manifestacji: Bartel Andrzej, Bem Stanisław, Bendych Apolinary, Beńkowski Józef, Bernatowicz Jan, Borniński Wacław, Brudziński Feliks, Busse Władysław Karol, Wiśniewski Marjan, Wójcicki Władysław, Goldman Klemens, Gostyński Aleksander, Zagrajski Jan, Zakolski Konstanty, Keller Edward, Kowalski Antoni, Lewandowski Jan, Ligowski Witosław, Lachowski Edward, Majewski Stefan, Stefan, Mazurkiewicz Maksym, Mejer Przybysław, Morawski Tymoteusz, Moronowicz Hersz Icek, Olszewski Bolesław, Olszański Stefan, Ostrowski Stefan, Paulius Jan, Pogorzelski Czesław, Przybyszewski Eugenjusz, Piechowski Jan, Staszewski Władysław, Jurzyński Tymoteusz, Markuszewski Włodzimierz.

KL. IV-a Uwolnieni zostają według p. 17 §11 za udział w manifestacji: Bucholc Władysław, Wiśniewski Jan, Kakowski Kazimierz, Kacprzak Marcin, Kowalski Henryk, Olszewski Edward,, Ostrowski Józef, Perkowski Jan, Skorupski Jan, Izarowicz Henryk, Figielski Władysław, Jarochowski Władysław.

KL. lV-b. Zwolnieni zostają podług p. 18 § 11: Olszewski Higin za krzyki i żądanie przerwania lekcji w niższych klasach. Uwolnieni zostali według p. 17 § 11 za udział w manifestacji: Godziszewski Antoni, Gosiewski Wiktor, Gościcki Arkadjusz, Dittrich Witold, Dobrski Konstanty, Michalski Marjan, Staszewski Józef, Szwejkowski Czesław, Cygler Jan, Cygler Stanisław.

KL. III-a Za udział w manifestacji uwolnieni zostali według p. 17 § 11: Borucki Konrad, Borucki Teodor, Biedrzycki Stefan, Grabowski Karol, Ziółkowski Zygmunt, Kobyłecki Artur, Kodymowski Henryk, Kozłowski Stanisław, Maszkiewicz Mieczysław, Rychter Feliks, Smoleński Marjan, Staszewski Grzegorz, Sumiński Jerzy, Chmielewski Wacław, Czechowski Władysław, Szlagiewicz Wincenty.

KL. III-b Według p. 17 § 11 zwolnieni zostali: Aksamitowski Mieczysław, Benek Adam, Bogucki Telesfor, Widelski Stefan, Wieloch Stanisław, Wiśniewski Ludwik, Wolski Stefan, Grunwald Wincenty, Guzik Bolesław, Drejer Ludwik, Drób Aleksander, Załęski Czesław, Żbikowski Józef, Zdziarski Bolesław, Zdziarski Mirosław, Kramer Emanuel, Kube Zygmunt, Łonkiewicz Wacław, Leśnikowski Zenon, Malanowski Józef, Mieczkowski Stefan, Nadratowski Władysław, Orłowski Stanisław, Robakiewicz Władysław, Sulkowski Józef, Totleben Stanisław, Trejchel Wacław, Hejkie Stanisław, Cybulski Czesław, Czerniachowicz Anastazy, Szydłowski Jan, Jabłoński Juljan.

Wszyscy wymienieni powyżej uczniowie zwolnieni zostają ze stopniem ze sprawowania 3 (trzy) za wyjątkiem Łebkowskiego Mieczysława, którego sprawowanie oznaczono stopniem 2 (dwa). Pod tym protokołem widnieją oryginalne podpisy dyrektora Michalskiego i wszystkich członków Rady Pedagogicznej.

*

Pierwszą ofiarą strajku szkolnego w Płocku był Wacław Gołembiowski. To on dostarczył do Płockiego Liceum Żeńskiego strajkowe żądania. W tym momencie ukazała się policja, której udało się ująć Wacława Gołembiowskiego i aresztować go. Od tego czasu nikt go w Płocku już nie widział. Był synem Kazimierza i Franciszki z d. Morawska. Uczeń Szkoły Średniej w Płocku, relegowany za udział w strajku szklonym, dokończył naukę w Puławach.

Za udział w strajku szkolnym w roku 1905 na podstawie § 19, tj. z tzw. "wilczym biletem" wydalone zostały z Płockiego Gimnazjum Żeńskiego uczennice: z kl. IV-ej Teodora Olszewska, z kl. V-ej Anna Altberg, z kl. VI-ej Janina Humięcka, Zofia Chmielińska, z kl. VI Maria Cygler, Janina Przedpełska, Wanda Butler, Zofia Podczaska, Emma Altberg.

Idea powołania organizacji społecznej zajmującej się pracą oświatową narodziła się wśród inteligencji warszawskiej, związanej z Kołem Wychowawców i Związkiem Unarodowienia Szkół. 

PMS działała w latach 1905–1907 oraz 1916–1918 i utworzyła szkoły średnie m.in. w Pułtusku i Łęczycy, a finansowała w Płocku, Siedlcach, Wieluniu i Sieradzu. Kurator Warszawskiego Okręgu Naukowego zaczął domagać się wprowadzenia języka rosyjskiego do szkół Macierzy. Premier rządu rosyjskiego Piotr Stołypin uznał dalsze istnienie Macierzy za szkodliwe dla porządku państwowego i na zasadzie obowiązującego w Królestwie prawa o stanie wyjątkowym postanowił zamknąć Macierz ze wszystkim i jej kołami i zakładami.

W rozporządzeniu podano motywy tej decyzji, z których zasadniczym zarzutem było budzenie ducha narodowego wśród Polaków oraz ześrodkowanie kierownictwa w rękach nacjonalistów polskich. Wobec nieustępliwości działaczy, niektórzy z nich: Stanisław Libicki, Maria Dzierżanowska, Karol Stawecki, ks. Jan Gralewski, zostali skazani na wydalenie z Królestwa.

Mieczysław Władysław Łebkowski (ur.11 grudnia 1884 w Ciechanowie, z, 12 października 1935 w Warszawie) W Warszawie należał do tajnych kółek samokształcenia. Działalność tę kontynuował w Płocku. W lutym 1905 stanął na czele strajku szkolnego w Gimnazjum Gubernialnym, za co został relegowany z gimnazjum bez prawa zdawania matury w Imperium Rosyjskim.

15 maja 1905 na zebraniu konstytucyjnym w którym uczestniczyło ponad sto osób powołano Radę Nadzorczą reprezentującą różne ośrodki Królestwa Polskiego Reprezentowali okręg płocki: Stanisław Chechłowski (1866-1907). Był inicjatorem zorganizowanego w 1906 r. Wydziału Rolniczego przy Towarzystwie Kursów Naukowych w Warszawie, pierwszym prezesem Towarzystwa Rolniczego Płockiego, Michał Bojanowski (1865-1932). Gimnazjum filologiczne ukończył w Płocku (matura 1884). Za udział w rozruchach studenckich w Puławach został wydalony z uczelni w czasie egzaminów końcowych.

Andrzej Juliusz Jacyna-Onyszkiewicz (1902-1980) Przed II wojną światową był działaczem katolickim we Lwowie i w Płocku. Był zastępcą członka Zarządu Głównego Polskiej Macierzy Szkolnej, działaczem płockiego koła PMS, a także wydawanego przez Instytut Akcji Katolickiej w Płocku tygodnika "Hasło Katolickie".

W zarządzie związku okręgowego Polskiej Macierzy Szkolnej w Płocku zsiadał ks. Bronisław Mariański (1863-1912). Prezesem w Płońsku był ks. Stanisław Aleksander Figielski (1875-1958). W Płocku funkcjonowało "Towarzystwo Pomocy Uczącej się Młodzieży", gdzie ks. Ignacy Lasocki (1860-1933) cieszył się największą popularnością. Wszyscy trzej księża spoczęli na płockim cmentarzu.

To dzięki nim i Polskiej Macierzy Szkolnej która została powołana 120 lat temu zachowany jest język polski, nie kaleczmy go zatem licznymi naleciałościami innych nacji.