100 lat Królewskiej kaplicy w Płocku!

22 lipca 1825 roku, po całodziennym kopaniu, odkryto pieczarę w samym środku prezbiterium. Znaleziono drewnianą, zbutwiałą już skrzynię, po bokach spojoną żelaznymi klamrami. W środku było pięć czaszek i około 30 kości długich. - Nie znaleziono insygniów władzy, ani kosztowności. Piastowie doczekali się ponownego pogrzebu 12 września 1825 roku. Kości złożono do podziemi kaplicy w północnej wieży. Do środka włożono coś jeszcze, szklaną butlę skrywającą zwój pergaminu. Odtąd w kaplicy stanął również dobrze znany płocczanom, aczkolwiek pusty w środku, symboliczny sarkofag, a samo miejsce nazwano Kaplicą Królewską.

Kaplica Królewska w Bazylice Katedralnej w Płocku położona pod północną wieżą, jest miejscem spoczynku władców Polski: Władysława Hermana i Bolesława Krzywoustego. Wystrój i konserwacja: Wnętrze zdobią polichromie z początku XX wieku (autorstwa m.in. Stanisława Drapiewskiego) oraz neorenesansowa krata z 1913 r. wg projektu Stefana Szyllera. Jej kluczowym elementem jest klasycystyczny sarkofag z 1825 r. projektu Zygmunta Vogla, zdobiony alabastrowym orłem.

Zygmunt Vogel przygotował projekt sarkofagu mającego upamiętnić tych dwóch dawnych władców Polski. Powstał klasycystyczny grobowiec z czarnego marmuru. Płytę, na której spoczęły złocone insygnia monarsze – korona, berło i miecz. Przednią ścianę sarkofagu ozdobił orzeł z białego alabastru. Orzeł z sarkofagu Krzywoustego i Hermana trafił na żołnierskie czapki, hełmy i czołgi. Nazywano go złośliwie kurą, kuricą, kwoką lub wroną. Stał się symbolem Ludowego Wojska Polskiego. Sarkofag Vogla zawiera napis wymieniający ziemie: krakowską, sandomierską, śląską, wielkopolską, mazowiecką, dobrzyńską, michałowską, łęczycką i Pomorze.

Lista pochowanych w Kaplicy Królewskiej: Władysław I Herman (zm. 1102), Bolesław III Krzywousty (zm. 1138), Bolesław IV Kędzierzawy (zm. 1173), Leszek Bolesławowic (zm. 1186), Konrad I Mazowiecki (zm. 1247), Bolesław II Płocki (zm. 1313), Kazimierz I Warszawski (zm. 1355) Siemowit III Starszy (zm. 1381), Henryk Płocki (zm. 1393), Siemowit IV Młodszy (zm. 1426), Kazimierz II Mazowiecki (zm. 1442), Władysław I Mazowiecki (zm. 1455), Władysław II Mazowiecki (zm. 1462), Siemowit VI Mazowiecki (zm. 1463), Janusz II Mazowiecki (zm. 1495). Wśród pochowanych jest tez księżniczka Gaudemunda-Zofia, zmarła w 1288 roku, córka Wielkiego Księcia Litwy Trojdena i żona Bolesława II Mazowieckiego.

W lutym 2020 r. Kuria Diecezjalna Płocka ujawniła, że ramach wspólnego projektu Instytutu Chemii Bioorganicznej PAN i Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu - "Dynastia i społeczeństwo państwa Piastów w świetle zintegrowanych badań historycznych, antropologicznych i genomicznych" - z pochówków w katedrze w Płocku, zarówno z Kaplicy Królewskiej, jak i ze znajdującej się pod nią krypty, pobrane zostały próbki do badań DNA.

Jak wówczas informowano, stało się to podczas prac konserwatorskich, architektonicznych i archeologicznych prowadzonych w bazylice w latach 2018-2019.

Jak podkreślił prof. dr hab. Marek Figlerowicz, kierujący zespołem badawczym, nie ma wątpliwości, że szczątki pochowane w katedrze w Płocku są szczątkami Piastów. Te słowa padły podczas ogólnopolskiej konferencji naukowej W poszukiwaniu naszych korzeni. Piastowski Płock, która odbyła się 10 maja 2025 roku w dawnym opactwie benedyktyńskim.

Próbki te zostały zabezpieczone już w 2019 roku, a ich analiza trwała kilka lat. Jak wyjaśnił prof. Figlerowicz, datowanie metodą radiowęglową (C14) wykazało, że szczątki pochodzą z okresu od około 1100 roku do 1495 roku – czyli dokładnie z tego przedziału czasowego, w którym, zgodnie z historycznymi źródłami, Piastowie rzeczywiście byli chowani w Płocku. Kaplica Królewska w Płocku, to także największa nekropolia Piastów mazowieckich.

Skąd pochodzą Piastowie? Prawie wszystkie z dziesięciu szczątków, dla których udało się uzyskać dobrej jakości dane należały do osób z jednej linii haplogrupy Y (R1b), czyli spokrewnionych w linii ojcowskiej.

Ludzie z taką haplogrupą żyją dzisiaj głównie na terenie Wielkiej Brytanii. Jest ona rzadka w pozostałych regionach Europy. Przeszukanie bazy kopalnego DNA wykazało, że osoba należąca do haplogrupy najbliżej spokrewnionej z haplogrupą piastowską i pochodząca sprzed okresu wczesnego państwa polskiego, żyła w Szkocji w VI wieku.

Z najnowszych analiz można, zdaniem prof. Figlerowicza, wysnuć następujący wniosek. Już w okresie wczesnego średniowiecza ludzie byli nadzwyczaj mobilni. Dotyczyło to przede wszystkim elit społecznych. Czy ten wynik badań genetycznych ostatecznie wyjaśnił pochodzenie Piastów? Raczej dołożył kolejną cegiełkę do poznania tego królewskiego rodu.