Narodowa kokarda; "Gdzie przenocujemy, tam będzie stolica Polski!"

Krzysztof Wiśniewski
KokardaKokarda
Źródło zdjęć: © Archiwum | Archiwum

Sejm Królestwa Polskiego formalnie zatwierdził kokardę narodową jako oficjalny polski symbol. Stało się to 7 lutego 1831 roku w trakcie Powstania Listopadowego.

Uchwała połączonych Izb Sejmowych (Senatorskiej i Poselskiej) była pierwszym w historii Polski aktem prawnym, który uregulował kwestię polskich barw narodowych. Zgodnie z jej zapisami, kokardę narodową stanowiły kolory herbowe Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego, czyli biel i czerwień. W polskim kontekście kokarda narodowa (w barwach biało-czerwonych) jest symbolem patriotyzmu, miłości do ojczyzny, tożsamości narodowej oraz walki o niepodległość. Tradycyjnie przypina się ją do ubioru podczas świąt państwowych, takich jak Narodowe Święto Niepodległości (11 listopada) czy Święto Konstytucji 3 Maja.

Polski symbol patriotyczny w kształcie rozetki to poprawnie kokarda narodowa, a nazywanie jej "kotylionem" jest powszechnym błędem językowym (kotylion to ozdoba o charakterze tanecznym lub biesiadnym).

Inicjatorem debaty sejmowej nad ujednoliceniem powstańczych oznaczeń i wprowadzeniem barw biało-czerwonych był m.in. wiceminister spraw wewnętrznych Rządu Narodowego, Wincenty Niemojowski. Ostateczną decyzję podjął jednak i podpisał cały parlament powstańczy (Sejm).

Kokarda
Wincenty Niemojowski © Archiwum | Archiwum

Izba Senatorska i Poselska po wysłuchaniu wniosków Kommissyi Sejmowych zważywszy potrzebę nadania jenostayney oznaki pod którą winni się łączyć Polacy postanowiły i stanowią co następuie:

Artykuł 1.

Kokardę Narodową stanowić będą kolory Herbu Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego, to iest: kolor biały z czerwonym.

Artykuł 2.

Wszyscy Polacy, a mianowicie Woysko Polskie te kolory nosić maią w mieyscu, gdzie takowe oznaki dotąd noszonemi były.

Artykuł 3.

Wykonanie ninieyszey uchwały, poleca się Rządowi Narodowemu.

Dan w Warszawie dnia 7 Lutego 1831.

Posłowie płoccy i lokalni patrioci z Mazowsza czynnie popierali i realizowali postanowienia tego Sejmu. Kokarda, wprowadzona uchwałą sejmową jako "odznaka, pod którą winni łączyć się Polacy", towarzyszyła posłom i wojsku aż do ostatnich dni powstania na ziemi płockiej.

To właśnie w Płocku, we wrześniu 1831 roku (pod koniec Powstania Listopadowego), odbyły się ostatnie burzliwe posiedzenia tego samego Sejmu, który kilka miesięcy wcześniej zalegalizował biało-czerwoną kokardę. Obrady miały miejsce w gmachu dzisiejszego Sądu Okręgowego (dawny Pałac Radziwiłłów).

Maurycy Mochnacki, który, usiłując podnieść na duchu zgnębionych kapitulacją Warszawy rodaków, napisał w Zakroczymiu w jednym z numerów "Gazety Narodowej" te słowa: "Gdzie przenocujemy, tam będzie stolica Polski!"

O Sejmie Powstańczym we wrześniu 1863 roku który zebrał się w Płocku będzie kolejna opowieść.

Kokarda
Kotylion © Archiwum | Archiwum

Zgodnie z polską tradycją heraldyczną prawidłowo złożona kokarda narodowa ma biały środek (serce) i czerwony otok. Wynika to z zasady, że barwa godła (biel) zajmuje centralne, najważniejsze miejsce, natomiast barwa tarczy herbowej (czerwień) tworzy zewnętrzne obramowanie. Przypina się ją po lewej stronie na piersi (na wysokości serca) podczas świąt i uroczystości państwowych

Wybrane dla Ciebie