85. rocznica Wywózki Polaków na Wschód

Uroczystości odbędą się w poniedziałek 10 lutego 2025 r.

• O godz. 12.00 – przy Memoriale Sybiraków i Płocczan Pomordowanych na Wschodzie na Cmentarzu Komunalnym przy ul. Bielskiej 66
• O godz. 12.45 – pomniku upamiętniającym Polaków wywiezionych na Sybir cmentarz w Al. Kobylińskiego.

Pierwsza masowa deportacja Polaków na Sybir, przeprowadzona przez NKWD rozpoczęła się w nocy 9/10 lutego 1940 roku . W czasie tej wywózki w głąb ZSRR wywieziono około 140 tys. obywateli polskich. Wielu z nich umarło już w drodze. Wśród deportowanych w ramach tej akcji pacyfikacyjnej były głównie rodziny wojskowych, urzędników, pracowników służby leśnej i kolei ze wschodnich obszarów przedwojennej Polski.

Rozmieszczono ich w 115 osiedlach w 21 republikach, krajach i obwodach Związku Sowieckiego – głównie tam, gdzie przeważał przemysł leśny (obwody: archangielski, swierdłowski, południowe i zachodnie rejony Komijskiej Autonomicznej Socjalistycznej Republiki Sowieckiej oraz Kraj Krasnojarski). Miesiąc później – 5 marca 1940 roku – Biuro Polityczne Komitetu Centralnego Wszechzwiązkowej Komunistycznej Partii (bolszewików) nakazało wymordowanie 14 854 polskich oficerów i policjantów z obozów jenieckich w Kozielsku, Starobielsku i Ostaszkowie oraz ponad 7 tys. osadzonych w więzieniach na Białorusi i Ukrainie.

Druga deportacja, rozpoczęta 13 kwietnia 1940 roku, objęła urzędników państwowych, policjantów, nauczycieli, działaczy politycznych i przedstawicieli ziemiaństwa. Szacuje się, że wywieziono wówczas ok. 61 tys. ludzi.

Trzecia akcja deportacyjna z 29 czerwca 1940 roku objęła głównie tzw. bieżeńców, czyli uciekinierów spod okupacji niemieckiej, wśród których dwie trzecie stanowili Żydzi. Ofiarami tej wywózki stało się wielu przedstawicieli inteligencji, m.in. lekarze i ludzie nauki, a liczba wywiezionych to ok. 80 tys.

Czwarta i ostatnia deportacja zaczęła się 20 czerwca 1941 roku – w przeddzień ataku Niemiec na ZSRR. Akcja była wymierzona w rodziny i osoby związane z deportowanymi wcześniej grupami ludności. Deportacja ta objęła również republiki nadbałtyckie i Mołdawię. Łącznie wywieziono 90 tys. ludzi, z czego ponad 22 tys. z tzw. Zachodniej Białorusi.