Rak jelita grubego w liczbach. Niepokojące dane z Mazowsza
Rak jelita grubego to trzeci najczęściej występujący nowotwór na świecie i druga przyczyna zgonów onkologicznych. W marcu obchodzony jest miesiąc świadomości tej choroby – tzw. Błękitny Marzec. Eksperci podkreślają, że kluczowe znaczenie ma profilaktyka i wczesne wykrycie, które znacząco zwiększają szanse na wyleczenie.
Rozpoczyna się Błękitny Marzec – miesiąc poświęcony zwiększaniu świadomości na temat raka jelita grubego. To jeden z najpoważniejszych problemów onkologicznych na świecie. Według danych Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) nowotwór ten jest trzecim najczęściej diagnozowanym rakiem oraz drugą przyczyną zgonów z powodu chorób nowotworowych.
Rak jelita grubego rozwija się w obrębie okrężnicy i przez długi czas może nie dawać żadnych objawów. Do typowych symptomów należą m.in. biegunka lub zaparcia, krew w stolcu, bóle brzucha, niewyjaśniona utrata masy ciała, przewlekłe zmęczenie czy niedobór żelaza. Jednak we wczesnym stadium choroby wiele osób nie odczuwa żadnych dolegliwości, co sprawia, że nowotwór bywa wykrywany zbyt późno.
Choroba w liczbach
Z danych WHO wynika, że w 2022 roku na świecie odnotowano około 1,9 mln nowych przypadków raka jelita grubego oraz ponad 900 tys. zgonów. Najwyższe wskaźniki zachorowalności notuje się w Europie oraz w Australii i Nowej Zelandii, a najwyższą śmiertelność – w Europie Wschodniej. W części krajów o wysokich dochodach obserwuje się spadek zachorowalności i śmiertelności, głównie dzięki skutecznym programom profilaktycznym.
W Polsce rocznie diagnozuje się około 18 tysięcy nowych przypadków. Niepokojące dane płyną również z Mazowsza.
W 2023 r. w naszym województwie leczyło się ponad 27 tys. pacjentów z rozpoznaniem raka jelita grubego. Rok później takich pacjentów było ponad 28 tys., a w 2025 r. niemal 30 tys
Czynniki ryzyka i profilaktyka
Ryzyko zachorowania wzrasta wraz z wiekiem – większość przypadków dotyczy osób powyżej 50. roku życia. Jednak w niektórych krajach obserwuje się wzrost zachorowań także wśród osób między 30. a 50. rokiem życia.
Do głównych czynników ryzyka należą: niezdrowa dieta bogata w przetworzone i czerwone mięso, brak aktywności fizycznej, nadwaga i otyłość, palenie tytoniu oraz spożywanie alkoholu. Znaczenie ma również obciążenie rodzinne, w tym występowanie raka jelita grubego u krewnych pierwszego stopnia czy chorób dziedzicznych, takich jak zespół Lyncha.
Eksperci podkreślają, że kluczowe działania profilaktyczne obejmują zdrową dietę bogatą w owoce i warzywa, regularną aktywność fizyczną, utrzymanie prawidłowej masy ciała, niepalenie tytoniu oraz ograniczenie alkoholu.
Istotnym elementem profilaktyki jest także udział w programie badań przesiewowych finansowanym przez NFZ. Bezpłatną kolonoskopię mogą wykonać osoby w wieku 50–65 lat, które w ciągu ostatnich 10 lat nie miały takiego badania, a także osoby w wieku 40–49 lat, jeśli u ich krewnego pierwszego stopnia rozpoznano raka jelita grubego.
Specjaliści przypominają: wcześnie wykryty rak jelita grubego jest w dużym stopniu wyleczalny. Błękitny Marzec to dobry moment, by zadbać o swoje zdrowie i nie odkładać badań na później.
