Informację o śmierci Wandy Traczyk-Stawskiej przekazano w środę. Odeszła osoba, której życie było nierozerwalnie związane z historią Warszawy i pamięcią o Powstaniu Warszawskim.
Wanda Traczyk-Stawska "Pączek" nie żyje
Wanda Traczyk-Stawska była jedną z najbardziej rozpoznawalnych uczestniczek Powstania Warszawskiego. Jako młoda dziewczyna działała w Szarych Szeregach, a w sierpniu 1944 roku walczyła w Powstaniu Warszawskim.
Była żołnierzem Oddziału Osłony Wojskowych Zakładów Wydawniczych. Brała udział w walkach m.in. w Śródmieściu, na Powiślu i w rejonie Woli.
W 1944 roku została odznaczona Krzyżem Walecznych.
Po kapitulacji Powstania Warszawskiego trafiła do niemieckiej niewoli. Była więziona kolejno w Stalagu 344 Lamsdorf, Stalagu IV B Zeithain, a od grudnia 1944 roku w Stalagu IV E Altenburg, będącym obozem kobiecym. Następnie trafiła do Stalagu VI C Oberlangen.
Po wojnie zajęła się pamięcią o poległych
Po zakończeniu wojny Wanda Traczyk-Stawska wróciła do Polski. Ukończyła psychologię i rozpoczęła pracę w szkole specjalnej.
Jednocześnie od 1947 roku angażowała się w poszukiwanie mogił powstańczych. Przez kolejne dekady konsekwentnie przypominała, że pamięć o Powstaniu Warszawskim nie może ograniczać się wyłącznie do żołnierzy. Szczególne miejsce w jej działalności zajmowała ludność cywilna Warszawy, która poniosła ogromne ofiary podczas walk.
Wanda Traczyk-Stawska była inicjatorką opieki nad Cmentarzem Powstańców Warszawy na Woli. To miejsce przez lata było jednym z najważniejszych punktów jej działalności na rzecz zachowania pamięci historycznej.
Jej zaangażowanie w sprawy cmentarza i pamięć o ofiarach cywilnych było doceniane także przez instytucje państwowe. W 2024 roku została uhonorowana medalem "Opiekuna Miejsc Pamięci Narodowej" za wieloletnią opiekę nad Cmentarzem Powstańców Warszawy.
Zabiegała o pamięć o cywilnych ofiarach Powstania Warszawskiego
Jednym z najważniejszych elementów działalności Wandy Traczyk-Stawskiej było przypominanie o losie zwykłych mieszkańców stolicy.
Była również współinicjatorką ustanowienia przez Sejm w 2015 roku Dnia Pamięci o Cywilnej Ludności Powstańczej Warszawy.
Jej działalność miała więc wymiar nie tylko historyczny, ale również społeczny i edukacyjny. Przez wiele lat spotykała się z młodzieżą, uczestniczyła w uroczystościach rocznicowych i opowiadała o doświadczeniach wojennych.
Była także przyjaciółką wolontariuszy i pracowników Muzeum Powstania Warszawskiego, angażując się w działania związane z upamiętnianiem Powstania i jego ofiar.
Honorowa Obywatelka Warszawy i Warszawianka Roku
Wanda Traczyk-Stawska była wielokrotnie honorowana za swoją działalność. Otrzymała m.in. tytuł Honorowej Obywatelki Miasta Stołecznego Warszawy, a w 2021 roku została wybrana Warszawianką Roku. Była również laureatką Nagrody Honorowej w IX edycji Nagrody im. Jana Rodowicza "Anody".
Jej postać przez lata pozostawała symbolem zaangażowania w zachowanie pamięci o historii stolicy i ludziach, którzy zapłacili najwyższą cenę za udział w Powstaniu Warszawskim.
"Pączek" – pseudonim, który znała cała Warszawa
Wanda Traczyk-Stawska posługiwała się pseudonimem "Pączek". Do końca życia pozostawała aktywna w przestrzeni publicznej i zabierała głos w sprawach związanych z historią, pamięcią oraz przyszłością Warszawy.
Cześć jej pamięć!
