Czym jest stalking? O tym prawniczka Aleksandra Zajkowska!

Na samym początku musimy sobie jednoznacznie powiedzieć, że, niestety, nie każde niechciane zachowanie jest przestępstwem. Aby mówić o stalkingu, muszą wystąpić trzy elementy. Są to:

- Uporczywość. Tłumacząc na język polski chodzi o to, że zachowania są powtarzalne i trwają w czasie – to nie jednorazowy incydent.

- Nękanie. Są to działania są uciążliwe, wywołują stres, lęk lub poczucie naruszenia prywatności.

Powyższe zachowania muszą powodować uzasadnione poczucie zagrożenia, poniżenia, udręczenia albo istotne naruszenie prywatności.

Przyjrzyjmy się teraz, jakie formy najczęściej przybiera stalking. W praktyce możemy spotkać m.in.:

- wiele telefonów i wiadomości mimo prośby o zaprzestanie kontaktu,

- śledzenie, obserwowanie domu lub miejsca pracy,

- nachodzenie rodziny i znajomych,

- publikowanie prywatnych informacji,

- podszywanie się w mediach społecznościowych,

- wysyłanie prezentów wbrew woli adresata,

- groźby.

Co ważne, coraz częściej występuje również tzw. cyberstalking – czyli nękanie przez Internet. Gdy już możesz ocenić, czy to co Cię spotyka, można uznać za stalking, Zastanówmy się wspólnie, jak temu przeciwdziałać. Po pierwsze i najważniejsze, jednoznacznie napisz lub powiedz, że nie życzysz sobie kontaktu. Najlepiej w formie, którą można później udokumentować (np. SMS, e-mail).

Niezwykle istotne jest zbieranie i utrwalanie dowodów, takich jak:

- zrzuty ekranu wiadomości,

- historię połączeń telefonicznych,

- nagrania z monitoringu,

- zeznania świadków,

- e-maile

Gdzie i jak należy zgłosić stalking?

Jest to przestępstwo ścigane na wniosek pokrzywdzonego. Zawiadomienie możesz złożyć na Policji lub w prokuraturze. Już na początkowym etapie postępowania możesz domagać się zakazu zbliżania się i kontaktowania, dozoru policyjnego a nawet aresztu. Co więcej, oprócz odpowiedzialności karnej możesz dochodzić ochrony swoich dóbr osobistych na drodze postępowania cywilnego.

Świadczenia, których możesz dochodzić to zadośćuczynienie za krzywdę, odszkodowanie za straty (np. koszty leczenia, terapii), żądanie przeprosin a także zakaz dalszych naruszeń.

Stalking, pomimo że funkcjonuje w kodeksie karnym od kilku lat, jest przestępstwem coraz częstszym. W praktyce wiele spraw dotyczy byłych partnerów, którzy nie akceptują zakończenia relacji. Warto pamiętać: nawet jeśli ktoś działa "z miłości", jego zachowanie może stanowić przestępstwo, jeżeli narusza Twoją wolę i prywatność. Stalking nie dotyczy wyłącznie relacji partnerskich. Coraz częściej pojawia się w sporach sąsiedzkich oraz w środowisku pracy.

W konfliktach sąsiedzkich problem zaczyna się zazwyczaj od drobnych nieporozumień – hałasu, parkowania, granicy działki. Jednak wielokrotne nachodzenie, robienie zdjęć, stałe obserwowanie, publikowanie informacji o sąsiedzie w Internecie czy ciągłe składanie bezzasadnych zawiadomień mogą z czasem przybrać formę uporczywego nękania.

Podobnie w relacjach zawodowych – były pracownik, przełożony lub współpracownik może dopuszczać się takich zachowań jak nieustanne kontaktowanie się mimo braku zgody, rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji, śledzenie w mediach społecznościowych czy podważanie reputacji zawodowej.

Jeżeli działania są powtarzalne i wywołują realne poczucie zagrożenia lub istotnie naruszają prywatność – mogą wypełniać znamiona przestępstwa stalkingu, niezależnie od tego, że ich źródłem był spór sąsiedzki czy konflikt w pracy.

Już wspominałam, że stalking przybiera różne formy a także wskazałam jak ważne jest zbieranie dowodów. Pomimo tego działaj natychmiast, jeśli pojawiają się takie zachowania, jak:

- groźby karalne (które są odrębnym przestępstwem),

- próby wtargnięcia do mieszkania (naruszenie miru domowego),

- śledzenie dzieci,

- publikowanie intymnych materiałów,

- agresja fizyczna.

W sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia dzwoń pod numer alarmowy 112.

Stalking to poważne naruszenie granic – psychicznych, fizycznych i prawnych. Niezależnie od tego, czy sprawcą jest były partner, sąsiad, współpracownik czy jakakolwiek inna osoba, masz prawo do bezpieczeństwa i spokoju.

Kluczowe znaczenie ma szybka reakcja, konsekwentne dokumentowanie zdarzeń oraz skorzystanie z dostępnych narzędzi prawnych. Prawo stoi po stronie osoby nękanej – warto z niego skorzystać, zanim sytuacja wymknie się spod kontroli.